عمل وازکتومی؛ معرفی انواع روش های جراحی

عمل وازکتومی یک عمل جراحی برای مردان است که جهت پیشگیری از بارداری انجام می شود معمولا عمل وازکتومی در مطب یک پزشک اورولوژیست (متخصص مجاری ادراری و سیستم تناسلی مردانه) صورت خواهد گرفت. بعد از وازکتومی احتمال بارداری مجدد 0.05 درصد است یعنی 1 نفر در هر 2 هزار نفر!

عمل وازکتومی چیست؟

عمل وازکتومی یک روش دائمی پیشگیری از بارداری برای مردان است. در این روش لوله های بیضه برش داده ،قطع شده و گره زده خواهند شد و در نتیجه اسپرم (نطفه مرد) نمیتواند وارد مایع منی شود. باید توجه داشت که بعد از عمل وازکتومی مایع منی در طی روابط جنسی همچنان خارج می‌شود اما فاقد اسپرم بوده و بارور کننده نمی‌باشد.
این جراحی برای افرادی مناسب است که فرزند کافی دارند و برای همیشه مطمئن هستند که در آینده پشیمان نخواهند شد. در غیر اینصورت زوج‌ها بهتر است به جای روش‌های دائمی به روش‌های جلوگیری موقت فکر کنند!

اگر شما و همسر شما به دنبال روش دائمی برای پیش گیری از بارداری هستید عمل وازکتومی یک انتخاب مناسب خواهد بود که در ادامه میزان موفقیت آن در پیشگیری از بارداری توضیح داده ایم.

فیلم عمل وازکتومی

https://drmahdighazi.com/wp-content/uploads/2022/05/vasectomy.mp4

میزان موفقیت عمل وازکتومی در پیشگیری از بارداری

در کمتر از یک درصد از افرادی که عمل وازکتومی انجام میدهند ممکن است این عمل موفقیت آمیز نباشد. به این دلیل که در موارد نادری، فرد علاوه بر لوله‌های اسپرم اصلی در بیضه، لوله‌های فرعی داشته باشد؛ هرچند این موارد بسیار نادر و انگشت‌شمارند. یا ممکن است انتهای لوله‌ها بعد از عمل مجددا به یکدیگر اصطلاحا جوش خورده و باز شده باشد. ( احتمال آن یک نفر در دو هزار نفر است یعنی در هر 10.000 زوج ، تنها 15 تا 20 زوج بارداری را تجربه خواهند کرد).

میزان موفقیت عمل وازکتومی بیش از 99.9% است.

اگر اسپرم زنده در مایع منی پس از ۷ ماه از وازکتومی وجود داشت، یعنی وازکتومی موفق نبوده و احتمالا نیاز به تکرار عمل وجود دارد؛ بنابراین بهتر است آزمایش اسپرم انجام شود.

عمل وازکتومی مردان چگونه انجام می شود؟

همانطور که گفته شد عمل وازکتومی معمولا در مطب یک پزشک اورولوژیست (متخصص مجاری ادراری و سیستم تناسلی مردانه) صورت می‌گیرد. ابتدا جراح مطمئن می‌شود که بیمار چگونگی عمل وازکتومی، فواید و مضرات آن را متوجه شده است. طبق قوانین ایران رضایت کتبی همسر الزامی نیست اما بهتر است مرد همسر خویش را در جریان این موضوع بگذارد و رضایت شفاهی ایشان را جلب نماید. پزشکان عموما این جراحی را روی افراد مجرد یا زیر 30 سال انجام نخواهند داد.
بعد از معاینات با روش استریل، سوزن ظریف بی‌حسی به داخل پوست در قسمت جلوی بیضه تزریق می‌شود. جراح عمل را شروع کرده و در طی عمل درد وجود نخواهد داشت، هرچند که فرد ممکن است کمی احساس فشار را روی بیضه‌ها تجربه کند.

برای انجام عمل وازکتومی چه شرایطی لازم است؟

ابتدا خود فرد با همراهی همسرش باید تصمیم بگیرد که وازکتومی می تواند یک انتخاب مناسب برای آنها باشد یا خیر. تصمیم انجام عمل وازکتومی، یک تصمیم جدی است. آنها باید مدت زمان زیادی را برای فکر کردن به این تصمیم بگذارند. عمل وازکتومی می‌تواند یک روش مناسب برای فرد باشد اگر:

• اطمینان دارند که تمایلی برای فرزند بیشتر ندارند.

• همسر فرد به دلایل جسمی نمی تواند باردار شود.

• فرد و یا همسر وی مبتلا به بیماری‌های ژنتیکی هستند که نمی خواهند فرزند بیشتری داشته باشند.

از طرف دیگر عمل وازکتومی انتخاب درستی برای فرد نخواهد بود اگر:

• فرد و یا همسر وی هنوز مطمئن نیست که تمایلی به فرزند دارد یا خیر.

• اگر فرد به دنبال روش های موقت پیشگیری از بارداری باشد.

انواع روش‌های عمل وازکتومی

عمل وازکتومی با دو روش انجام می شود که این عمل در هر دو روش با بی‌حسی موضعی و بدون نیاز به بیهوشی انجام می پذیرد:

1.روش قدیمی (با تیغ جراحی): در این روش برای دستیابی به لوله های وابران اسپرم از برش‌های 1 تا 2 سانتی‌متری بر روی پوست بیضه استفاده می‌گردید. در بعضی مراکز توسط بعضی از پزشکان از الکتروکوتر کردن بافت لوله (سوزاندن بافت لوله) بجای گره زدن انتهای لوله‌ها استفاده می‌شود که در این روش احتمال عوارض نسبت به روش گره زدن انتهای لوله‌ها بیشتر است.

2- روش جدید (بدون تیغ جراحی): در روش‌های نوین از تیغ جراحی به ندرت استفاده می‌شود. از طریق ایجاد سوراخ کوچکی روی پوست بیضه، لوله‌های وابران اسپرم در هر طرف خارج شده و جراح دو طرف آن لوله را گره زده و وسط آن را قطع می‌کند، سپس این لوله را به داخل پوست بیضه باز می‌گرداند.
در این روش عموما پوست بخیه زده نمی‌شود تا اجازه خروج مایعات و خونریزی‌های مختصر از طریق این سوراخ داده شود. عموما این سوراخ کوچک روی پوست بیضه بعد از گذشت 3 تا 4 روز خود به خود بسته می‌شود. این روش عموما بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول خواهد کشید. در تصویر زیر مراحل عمل جراحی نشان داده شده است.

مراقب های پس از عمل وازکتومی چیست؟

بیمار بعد از 10 تا 15 دقیقه پس از عمل وازکتومی آماده برای رفتن به منزل خواهد بود و بهتر است یک نفر همراه بزرگسال او را همراهی کند. لازم است بعد از عمل وازکتومی فرد با وسایل نقلیه عمومی مثل اتوبوس به منزل نرود و از رانندگی کردن تا ۲۴ ساعت بعد از عمل پرهیز کند. بعد از عمل وازکتومی بهتر است بیمار از لباس زیر تنگ استفاده کند زیرا باعث کاهش کبودی یا خونریزی اتفاقی می شود. بطور خلاصه نکات مهمی که پس از عمل وازکتومی باید رعایت شود:

• استفاده از شورت تنگ یا ساپورت بیضه، روز و شب برای حداقل ۷۲ ساعت

• استحمام بعد از 48 ساعت

• کارهای روزمره را از یک تا دو روز بعد شروع شود اما از بلند کردن اجسام سنگین در ۵ روز اول خودداری شود.

• اگر شغل فرد سنگین یا مستلزم رانندگی زیاد است باید حداقل 5 روز برای شروع رانندگی یا کار سنگین صبر نمایند.

• شروع فعالیت ورزشی بهتر است دو هفته بعد از عمل وازکتومی صورت گیرد.

• رابطه ی جنسی لازم است تا یک هفته به تاخیر افتد.

• بعد از عمل وازکتومی یک زخم کوچک در بیضه وجود دارد که لازم است به مدت چند روز، بصورت روزانه پانسمان آن تعویض گردد.

عمل وازکتومی بر زندگی جنسی فرد چه تاثیری می گذارد؟

پس از عمل، توانایی در رابطه جنسی تحت تاثیر قرار نمیگیرد، هورمون ها تغییری نمی‌کنند و در نعوظ و کیفیت رابطه جنسی فرد تغییری ایجاد نخواهد شد. تنها تفاوت نسبت به قبل این است که فرد علی رغم رابطه، قابلیت باردار کردن را نخواهد داشت. میزان حجم مایع منی نیز بعد از وازکتومی عموما مثل قبل است، هرچند ممکن است حجم مایع نسبت به قبل از عمل کمی کاهش پیدا کند.

بیضه‌ها بدون تغییر هنوز اسپرم تولید می‌کنند اما خارج نشده و در لوله‌ها توسط بدن جذب خواهند شد. عقیم شدن کامل و عدم وجود نطفه در مایع منی حداقل ۳ ماه بعد از انجام وازکتومی رخ میدهد.

بستن لوله مردان قابل برگشت است؟

وازکتومی قابل بازگشت است اما بهتر است تصور کنید که این روش دائمی است و برگشت وازکتومی اغلب ناموفق خواهد بود اما انتخاب‌های دیگری هم وجود دارد. از آنجا که زندگی افراد در طی زمان تغییر می‌کند، ممکن است لازم باشد این عقیم سازی مجدد باز گردانده شود. در صورتی که فرد بخواهد لوله‌های بیضه را باز کند، می‌تواند برای باز کردن آن به متخصص اورولوژی مراجعه کند.
جهت اطلاعات بیشتر در این زمینه پیشنهاد میکنیم مقاله "وازکتومی قابل برگشت است؟" را مطالعه کنید.

باز کردن لوله های بیضه بر خلاف بستن آن کار راحتی نیست 4 تا 6 ساعت ممکن است زمان ببرد و بسیار روش سختی است.

هیچ پزشکی نمی‌تواند ضمانت کند که بعد از باز کردن لوله‌ها، بارداری اتفاق بیفتد به این دلیل که قطر داخلی لوله‌ها کم است بنابراین وقتی دو لوله مجددا به هم وصل می‌شوند، بعد از مدتی محل اتصال مسدود شده و فرد نمی تواند مجددا بارور گردد. لذا لازم است تصمیم شما جهت انجام عمل وازکتومی جدی و از روی تفکر باشد. شایان ذکر است مردانی که قبل از سن 40 سالگی وازکتومی می کنند بیشترین احتمال پشیمانی در آینده را خواهند داشت.

عوارض وازکتومی در مردان

در صورتی که عمل وازکتومی توسط یک متخصص با تجربه انجام شود عوارض بسیار نادری خواهد داشت. عوارض عمومی مانند خونریزی یا عفونت در هر گونه عمل جراحی محتمل است. عوارض شایعی که بعد از عمل وازکتومی ممکن است اتفاق بیافتد عبارت اند از :

1. حدودا بعد از دو ساعت، مقداری درد آن هم زمانی که بی حسی موضعی اثرش از بین می رود وجود دارد. جهت کاهش درد، معمولا توصیه به خوردن استامینوفن یا پروفن می شود. طی روزهای بعد، درد مختصری برای تقریبا سه تا پنج روز وجود خواهد داشت و در روزهای اول برای کاهش درد هرگز آسپرین نباید مصرف شود.

2. بعضی از مردان طی ۴ تا ۶ ماه اول احساس پری در بیضه ها دارند که فرایندی طبیعی است. در موارد نادری ممکن است فرد دچار درد مزمن در بیضه گردد که مربوط به التهاب محل جراحی می باشد و در صورت التهاب درمان خواهد شد.

3. احتمال کبودی یا عفونت بعد از وازکتومی وجود دارد. اگر هرگونه قرمزی پوست،گرمی، تورم، ترشح از محل زخم بیضه ها یا حساسیت شدید در لمس وجود داشت لازم است به پزشک اطلاع دهید.

4. خونریزی در زیر پوست که منجر به تورم و کبودی دردناک خواهد شد.

5. ممکن است مقداری خون در مایع منی در اولین انزال بعد از وازکتومی مشاهده گردد که طبیعی است. این خونریزی اگر متداوم بود لازم است به پزشک مراجعه شود.

جمع بندی

عمل وازکتومی مردان یک روش دائمی کنترل بارداری در مردان است؛ اما بعد از انجام وازکتومی در مشهد بهتر است تا زمانی که پزشک‌ با توجه به نتایج آزمایش اسپرم، تأیید نکرده است که هیچ اسپرمی در منی مرد وجود ندارد، از روش های کنترل بارداری مثل کاندوم همچنان استفاده کنید. ( حداقل سه ماه) عموما 15 تا 20 انزال باید صورت گیرد تا هیچ اسپرمی در منی فرد وجود نداشته باشد.
در آخر به 2 نکته درباره انجام این عمل می‌پردازیم. اولین نکته قابل‌ذکر اطمینان از تصمیم‌گیری است. قبل از انجام عمل وازکتومی خوب فکر کنید و از همسرتان مشورت بگیرید زیرا در بسیاری از موارد راه برگشتی وجود ندارد.

به‌عنوان نکته آخر نیز باید بگویم که وازکتومی فقط روشی برای کنترل ناباروری در مردان بوده و احتمال بچه دار شدن را از بین می برد. این عمل در برابر بیماری های مقاربتی مثل سوزاک , سفلیس , ایدز , زگیل تناسلی و ... هیچ گونه ایمنی و محافظتی ایجاد نمی کند.
برای پیشگیری از این بیماری ها لازم است روابط جنسی محافظت شده انجام شود.